دستورالعمل نحوه صدور مجوز و نظارت بر تبلیغات و انتشار آگهی های دارویی، مواد خوراكي، آشاميدني، آرايشي ، بهداشتي و امور پزشکی

(موضوع بند ب ماده 3 از فصل دوم قانون سازمان نظام پزشکی جمهوري اسلامي ايران مصوب 25/1/83 مجلس شورای اسلامی)

ماده 1– حیطه موارد مشمول این دستورالعمل عبارت است از مواد داروئی ، خوراکی ، آشامیدنی ، آرایشی ، بهداشتی ، تجهیزات پزشکی و امور پزشکی به شرح ذیل:

الف- منظور از مواد خوراكي، ‌آشاميدني، آرايشي و بهداشتي كلية مواردي است كه مشمول قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 مجلس و اصلاحيه هاي بعدي آن مي‌شود که برای تولید ، واردات و توزیع نیاز به اخذ مجوز از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دارند.

ب- منظور از دارو تمام اقلام داروئی ، مواد اولیه ، ملزومات داروئی و مکمل ها می باشند که مشمول قانون مربوط به مقررات امور پزشکی ، داروئی ، مواد خوردنی و آشامیدنی ، مصوب 1334 مجلس و آیین نامه و ضوابط داروئی مصوب 1389 وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی می شوند.

ج- منظور از تجهیزات پزشکی کلیه مواردی است که مشمول آیین نامه تجهیزات پزشکی مصوب 1386 وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و اصلاحیه های بعدی آن می شود.

د- منظور از امور پزشکی کلیه خدمات حوزه سلامت است که توسط شاغلین حرف پزشکی و وابسته و موسسات درمانی طبق موازین علمی، شرعی و قانونی با رعایت نظامات دولتی ، صنفی و حرفه ای ارائه می شود.

تبصره – هر ماده، محصول یا خدمتی خارج از تعاریف فوق نیز، چنانچه مدعی هر گونه اثرات درمانی ، تشخیصی ، پیشگیری و بازتوانی گردد، مشمول این دستورالعمل خواهد بود.

ماده 2– منظور از تبلیغات هرگونه پیام یا اطلاع رسانی  است که منجر به ترغیب دریافت یا مصرف توسط  دریافت کنندگان بالقوه یا بالفعل خدمات یا مصرف کنندگان بالقوه یا بالفعل محصولات موضوع این دستورالعمل گردد. (خبر، گزارش ، رپرتاژ آگهی، تفسیر، مصاحبه، مقاله، آموزش، کارگاه آموزشی پیام یا شعار سلامتی نیز که منجر به ترغیب یا دریافت خدمت یا محصول موضع این دستورالعمل گردد می تواند به منزله تبلیغات محسوب گردد.)

تبصره: مرجع تشخیص در خصوص مصادیق تبلیغات ماده 2 کمیته های تبلیغات موضوع این دستور العمل می باشد.

ماده 3-  تبلیغات از طریق هر یک از رسانه‌هاي عمومي و خصوصي ديداري و شنيداري از قبيل صدا و سیما، شبكه‌هاي ماهواره‌اي، محصولات ویدئویی و چند رسانه ای، مطبوعات، ‌سينما، اينترانت، اينترنت، شبکه های اجتماعی مجازی، وبسایت، تلفن ، پیامک ، بلوتوث، ‌شبكه‌هاي صوتي، تصويري سازماني و توليدات چاپي مانند برگه هاي تراکت، كاتالوگ، بروشور، پوستر، دفترچه‌هاي راهنما، تبلیغات مندرج بر روی بسته بندی کالاها، برچسب، كارت ويزيت، بيلبورد، تابلوهای تبلیغاتی سطح شهر و هرگونه تبلیغات محیطی، داخل یا خارج وسایط نقلیه، غرفه های نمايشگاهی، اسلايد، بانك‌هاي اطلاعاتي، انواع رسانه های چاپی اعم از نشریات تخصصی پزشکی و نشریات با مخاطب عام ،کلیه هدایای تبلیغاتی تحت شمول این دستورالعمل هستند.

ماده 4- انجام هرگونه تبلیغات در خصوص موضوعات ماده 1 و از طریق رسانه های مندرج در ماده 3  نیازمند اخذ مجوز تبلیغات از سازمان نظام پزشکی می‎باشد.

ماده 5 – مرجع صدور مجوز  تبلیغات ، سازمان نظام پزشکی شهرستان محل تبلیغات می باشد که پس از انجام کارشناسی و دریافت تعرفه مصوب اقدام به صدور مجوز تبلیغات ممهور به مهر برجسته می نماید.

تبصره1:  انجام تبلیغات در یک یا چند شهرستان خارج از محل ارایه خدمت امکانپذیر است که در این صورت متقاضی موظف است جهت تبلیغات در هر شهرستان، از نظام پزشکی حوزه جغرافیایی محل انجام تبلیغات مراحل اخذ مجوز را طی کند. در این صورت سازمان صادر کننده مجوز  موظف است صدور مجوز را به رییس شورای هماهنگی استان محل انجام تبلیغات و نظام پزشکی محل فعالیت اعلام نماید.

تبصره 2: رونوشت مجوزهای صادره در خصوص انجام تبلیغات در صدا وسیمای استان و فضای مجازی می بایست به شورای هماهنگی استان منعکس گردد.

تبصره 3:مراحل بررسی و صدور مجوز تبلیغات در صدا و سیمای مرکز و نشریات سراسری توسط کمیته مرکزی تبلیغات صورت می پذیرد.

ماده 6 – صدور مجوز صرفا جهت تبليغات محصولات ، تجهیزات ، مواد و خدماتی مجاز است كه اشخاص ، شرکتها و مؤسسات مربوطه قبلاً پروانه تأسيس ،  بهره برداری ، ساخت يا مجوز ورود و توزيع محصول یا پروانه ارائه خدمات پزشکی و پیراپزشکی موضوع تبلیغات را از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان نظام پزشکی یا سایر مراجع ذیصلاح حوزه سلامت اخذ نموده باشند. جهت تبليغ آن دسته از محصولات كه استاندارد آنها اجباري اعلام شده علاوه بر ساير مدارك ، داشتن پروانه كاربرد علامت استاندارد كالا و تحقيقات صنعتي ایران الزامی است.

ماده 7– تبلیغ داروها و نیز ذکر خواص درمانی در تبلیغات هر نوع مواد و محصول در رسانه های عمومی که مخاطب آنها عموم مردم می باشند ممنوع است مگر در موارد خاص به تشخیص کمیسیون تخصصی مشورتی تبلیغات شورای عالی.

ماده 8– صدور مجوز تبلیغات در خصوص ادعاهای مربوط به اثرات تشخیصی درمانی پیشگیری و بازتوانی کلیه کالاها و  محصولات موضوع این دستورالعمل صرفا مطابق با تاییدیه رسمی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی امکانپذیر می باشد.

ماده 9- صدور مجوز تبلیغات خدمات و کالاهای آسیب رسان به سلامت مطابق لیست اعلامی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی مجاز نیست.

ماده 10-  محتوای تبلیغات مطبها و دفاتر کار نباید موجب تنزیل شان جامعه پزشکی شود. تشخیص با مرجع صادر کننده مجوز می باشد.

ماده 11- در آگهی های اعضای سازمان درج نام و نام خانوادگی ، شماره  نظام پزشکی ، آخرین مدرک تحصیلی بر اساس عناوین مندرج در پروانه مطب/دفتر کار و نشانی مطب یا دفتر کار الزامی است. درج درجه دانشگاهی مصوب وزارت بهداشت، تلفن، نشانی الکترونیکی، ساعات و ایام پذیرایی بیماران و بیمه های طرف قرارداد نیز اختیاری است.

تبصره 1:  پزشکان و دندانپزشکان عمومی می توانند شرح خدمات مجاز و حداکثر سه رشته تخصص مصوب مورد علاقه خود را بدون ذکر  عنوان متخصص و پزشکان متخصص می توانند شرح خدمات مجاز و همچنین دو رشته مصوب فلوشیپ یا فوق تخصص مورد علاقه خود را   بدون ذکر عنوان فلوشیپ و فوق تخصص در تبلیغ درج نمایند. در ضمن درج عناوین غیر بالینی در تبلیغات مطبها و دفاتر کار مجاز نیست. رشته طبابت مذکور می بایست از بین عناوین تخصص، فوق تخصص و فلوشیپی باشد که در حال حاضر در دانشگاههای علوم پزشکی کشور در حال تدریس است.

تبصره 2: عناوین مجاز تخصصی قابل درج در تبلیغات پزشکان و دندانپزشکان عمومی و عناوین مجاز فلوشیپ و فوق تخصصی قابل درج در تبلیغات متخصصان ظرف مدت شش ماه از تصویب این آئین نامه توسط شورای عالی نظام پزشکی تصویب و اعلام می گردد . عناوین مذکور هر ساله توسط شورای عالی سازمان نظام پزشکی بازنگری می شود.

ماده 12–درج نام کامل موسسه بر اساس پروانه بهره برداری، شماره پروانه بهره برداری ،  نشانی و شماره تلفن در تبلیغات موسسات تشخیصی درمانی الزامی است و معرفی بخشهای موسسه، شرح خدمات مجاز، آدرس الکترونیکی ، بیمه های طرف قرارداد ، ساعات فعالیت ،  نام سازمان صادر کننده مجوز بلامانع است.

ماده 13- استفاده از هر گونه عبارت تشویقی در تبلیغات ( از قبیل تعیین درصد ، پورسانت ، تعیین جایزه ، هدیه ، قرعه کشی ، اقساط ، تضمینی  ، رایگان ، تخفیف )  ممنوع است.

ماده 14- استفاده از صفات تفضیلی و عالی ( بهترین ، برترین ، اولین ، مجهزترین و موارد مشابه ) در تبلیغات مجاز نمی باشد .

ماده 15– استفاده از تصاویر کل یا هر قسمتی از بدن بیمار به هر شکل منجمله عکس قبل و بعد از عمل در تبلیغات ممنوع است .

ماده 16-  استفاده از نام و آرم موسسات و سازمان های تعیین کیفیت و استاندارد داخلي و خارجي مورد قبول وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان نظام پزشکی كه صرفاً تأييد كننده و بیان کننده کیفیت است  بلامانع است.

ماده 17- صدور مجوز جهت تبلیغات محیطی مطبها و موسسات صرفا به صورت  بیلبورد، تابلوهای تبلیغاتی شهری، تابلوهای دیجیتال ، تلویزیونهای تبلیغاتی شهری، پلاکارد، بنر  و پوستر  و صرفا در محدوده جغرافیایی شهری طبق ضوابط وزارت کشور بلامانع است. ابعادتبلیغات محیطی برای مطبها و موسسات: حداکثر .200*300 سانتی متر می باشد.

ماده 18- مدت اعتبار مجوزهای تبلیغات شش ماهه است.

ماد 19- ذکر شماره مجوز تبلیغات سازمان نظام پزشکی به عنوان مرجع صدور مجوز تبلیغات در کلیه آگهی ها الزامی است .

تبصره:  درج شماره مجو ز تبلیغات سازمان نظام پزشکی در تبلیغات فاقد مجوز و هرگونه تغییر در محتوای مجوزهای صادره از مصادیق جعل به شمار می رود و مشمول قوانین انتظامی و کیفری می شود .

ماده 20–  تعرفه کارشناسی و صدور و تمدید مجوز تبلیغات موضوع این دستورالعمل سالانه از طرف سازمان نظام پزشکی کل پیشنهاد و توسط شورای عالی نظام پزشکی تصویب و به نظام پزشکی های سراسرکشور ابلاغ میگردد. تعرفه کارشناسی تنها در مورد تبلیغات کالاها اخذ می شود.

ماده 21– صدور مجوز تبلیغات برای متقاضیان حرف پزشکی که محکومیت انتظامی دارند تا زمان رفع سوء اثر ممکن نخواهد بود .

ماده 22-  متقاضیان تبلیغات ، کانونهای آگهی و تبلیغاتی ، مطبوعات و رسانه های کشور ضمن رعایت مفاد این دستورالعمل موظف به رعایت ماده 12 آئین نامه تاسیس و نظارت بر نحوه کار و فعالیت کانونهای آگهی و تبلیغاتی مصوب شورای انقلاب فرهنگی میباشند.

ماده 23- کلیه موارد مندرج در آیین نامه اجرائی ماده 7  قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان که در این دستورالعمل به آن  اشاره نگردیده است لازم الاجرا می باشد.

ماده 24- تبلیغات در شبکه های ماهواره ای که مورد تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیستند ممنوع است .

ماده 25  – به منظور صدور مجوز تبلیغات و  نظارت بر حسن  اجرای این دستورالعمل ، هماهنگی با سایر ارگانها و نهادهای رسمی کشور و رسیدگی به موارد اعتراض و ارائه پیشنهادات به دبیرخانه شورای عالی کمیته ای با ترکیب زیر تحت عنوان کمیته  مرکزی تبلیغات در معاونت فنی و نظارت نظام پزشکی کل تشکیل می گردد  :

1)  معاون  فنی و نظارت به عنوان رییس کمیته

2)  دو نفر از اعضای شورای عالی نظام پزشکی

3)  مدیر کل نظارت به عنوان دبیر کمیته

4)  مدیرکل صلاحیت های حرفه ای

5)  مدیر ترویج اخلاق پزشکی سازمان نظام پزشکی

6)  معاون انتظامی یا نماینده تام الاختیار وی

7)   نماینده تام الاختیارسازمان صدا و سیما

8)  نماینده کمیسیون تخصصی مشورتی تبلیغات شورای عالی

9)  یک نفر نماینده تام الاختیار وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی به انتخاب وزیر

10)  یک نفر نماینده تام الاختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

11)  یک نفر نماینده تام الاختیار وزارت کشور

12)  یک نفر نماینده تام الاختیار سازمان تغزیرات حکومتی

ماده 26- وظایف و اختیارات کمیته مرکزی تبلیغات به شرح ذیل می باشد :

1)  صدور مجوز تبلیغات موارد مندرج در تبصره 3 ماده 5 این دستورالعمل

2)  نظارت بر اجرای مطلوب دستورالعمل تبلیغات

3)   بررسی ملاحظات  منطقه ای ، جغرافیایی ، فرهنگی در سطح کشور و انعکاس پیشنهادات مربوطه به دبیرخانه شورای عالی

4)  بررسی و اتخاذ تصمیم در رابطه با مواردی که متقاضی تبلیغات به رای کمیته های تبلیغات استانی اعتراض دارد.

5)  هماهنگی با سایر ارگانها و نهادهای رسمی کشور

ماده 27-  شورای های هماهنگی نظام پزشکی استانها موظف می باشند کمیته ای با ترکیب زیر تحت عنوان کمیته تبلیغات استانی به منظورنظارت بر  اجرای مطلوب این دستورالعمل در استان ، هماهنگی با سایر ارگانها و نهادهای رسمی استانی و رسیدگی به موارد اعتراض به صدور مجوز تبلیغات توسط شهرستانها و نیز ارائه پیشنهادات به کمیته مرکزی تبلیغات تشکیل دهند:

1)  رییس یا نایب رییس شورای هماهنگی نظام پزشکی استان به عنوان رییس کمیته

2)  معاون فنی  و نظارت مرکز استان به عنوان دبیر کمیته

3)  دو نفر از اعضای هیات مدیره نظام پزشکی مرکز استان

4)  رییس هیات تجدید نظر انتظامی استان

5)  رییس دانشگاه علوم پزشکی مرکز استان یا نماینده تام الاختیار وی

6)  مدیر کل اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یا نماینده تام الاختیار وی

7)  مدیر کل یا نماینده تام الاختیار صدا و سیمای  مرکز استان

8)  نماینده تام الاختیار شهرداری مرکز استان

تبصره  : بر حسب نیاز در رابطه با پرونده تبلیغاتی شهرستان های استان رییس نظام پزشکی شهرستان دعوت خواهد شد .

ماده 28 – وظایف و اختیارات کمیته تبلیغات استانی به شرح ذیل می باشد:

1)  نظارت بر اجرای مطلوب دستورالعمل تبلیغات در سطح استان

2)   بررسی ملاحظات بومی ، منطقه ای ، جغرافیایی ، فرهنگی در سطح استان و انعکاس پیشنهادات مربوط به کمیته مرکزی تبلیغات نظام پزشکی کل

3)  بررسی و اتخاذ تصمیم در رابطه با مواردی که متقاضی به متن مندرجات ، عدم صدور و یا تاخیر در صدور مجوز تبلیغات در شهرستان های استان مربوطه معترض می باشد.

4)  هماهنگی با سایر ارگانها و نهادهای رسمی استانی

ماده  29- به منظور بررسی درخواست و صدور مجوز تبلیغات در نظام پزشکی های مرکز استان ،کمیته ای با ترکیب زیر تشکیل می گردد:

1)  رییس نظام پزشکی مرکز استان به عنوان رییس کمیته

2)  معاون  فنی  و نظارت مرکز استان به عنوان دبیر کمیته

3) دو  نفر از اعضاء هیات مدیره به انتخاب هیات مدیره ( یک نفر به عنوان نماینده  پزشکان ، دندانپزشکان و داروسازان و یک نفر به عنوان نماینده گروه های پروانه دار مندرج در ماده 12 فصل چهارم قانون سازمان نظام پزشکی)

4) معاون انتظامی نظام پزشکی مرکز استان

5) رییس دانشگاه علوم پزشکی یا نماینده تام  الاختیار وی

6) مدیرکل اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یا نماینده تام الاختیار وی

7)مدیر کل یا نماینده تام الاختیارصدا وسیمای استان

8) نماینده تام الاختیار شهرداری مرکز استان

ماده 30 – در  نظام پزشکی های سایر شهرستانهای استان ،ترکیب کمیته به شرح  زیر خواهد بود :

1) رییس نظام پزشکی شهرستان به عنوان رییس کمیته تبلیغات شهرستان

2) دادستان انتظامی شهرستان

3) کارشناس صدور پروانه ها به عنوان دبیر

4) مدیر شبکه بهداشت و  درمان شهرستان یا نماینده تام الاختیار وی

5) رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی یا نماینده تام الاختیار وی

6) دو  نفر از اعضاء هیات مدیره به انتخاب هیات مدیره ( یک نفر به عنوان نماینده  پزشکان ، دندانپزشکان و داروسازان و یک نفر به عنوان نماینده گروه های پروانه دار گروههای مندرج در ماده 11 فصل چهارم قانون سازمان نظام پزشکی)

7) نماینده تام الاختیار شهرداری

8) نماینده اداره تعزیرات حکومتی

تبصره : روسای هر یک از کمیته ها می توانند حسب مورد از نمایندگان ارگانها و دستگاه  های  ذیربط جهت شرکت در کمیته بدون حق رای دعوت بعمل آورند.

ماده 31– کلیه متخلفان از این دستورالعمل اعم از متقاضیان تبلیغات ( موضوع ماده 1 و 2 این دستورالعمل ) ، رسانه ها  و سایر جایگاههای اطلاع رسانی و تبلیغاتی و سایر نهادها و دستگاههای دولتی و غیر دولتی و خصوصی با شکایت سازمان نظام پزشکی در مراجع قضایی و انتظامی تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند.

تبصره : تخلفات تبلیغاتی اعضاء جامعه پزشکی در هیات های انتظامی سازمان نظام پزشکی و در صورت نیاز در مراجع قضایی مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.

ماده 32 – از زمان ابلاغ این دستورالعمل کلیه آیین نامه ها و دستورالعمل های قبلی مغایر با این دستورالعمل ملغی می گردد.

این دستورالعمل مشتمل بر 32 ماده و  11 تبصره در تاریخ  25/7/97  توسط شورایعالی سازمان نظام پزشکی به تصویب رسید./25/7/97